yunaas ch buu ai

Амьддаа бие биеэ хайрла, хvмvvсээ
Алив сайхан бvхнээ бусдаас битгий харамла!
Хэрэггvй vгийн зэвээр зvрхийг минь бvv шархлуул,
Хэн нэгнийгээ харанхуй нvх рvv битгий тvлх!

Архинд орсон нэгийгээ шоолж бvv инээ,
Аяа, чиний аав чинь ч байж мэднэ шvv.
Амжиж, чи өөрөө алдрын зэрэгт хvрсэн бол
Аз жаргалын хаалгыг бусаддаа нээж өг!
Ачийг чинь тэд бас бvv мартаг.

Ганц сайхан vгээр дутаж яваа хvнд
Гарцаагvй тvvнийг нь олж хэл.
Гадаа нартай ч, гэрт хvйтэн өдөр
Газар дээр нэг бус удаа тохиолдоно.

Чамд дурласан сайхан хөвгvvнийг
Чанга хатуу vгээр битгий гомдоо, бvсгvй минь
Чамайг хайрласных н...

.Булаг усны цутгалан сөргөж ордог жамгvй,
Буунаас гарсан сум сөөргөө ирдэг замгvй,
Булт олны ёсыг ганц бие зогсоохгvй,
Буруу зөв хоёрыг нэгэн дор шийдэхгvй.
Бузрын нvх уруу өөрийгөө өөрөө тvлхэх хэрэггvй,
Буян завшаан хоёроос мэдсээр зугтах хэрэггvй!
Алт алт гэвч алт хэвээрээ ургадаггvй,
Арслан, заан гэвч хvчтэн хэвээр төрдөггvй,
Амьд байгалийн хуулийг хvний хvv тэрсэхгvй,
Алс одоо хоёрыг ганцхан орой шийдэхгvй,
Алдаа ослоос айж биеэ тамлах хэрэггvй,
Алдсан хойноо харин тvvнээ давтах хэрэггvй.
Би л айдаггvй хvн гэж сармагчин мэт загнасаар
Бие амьдрал хоёроо дэмий сvйтгээд ч яахав....

Амьдрал жирийн урдынхаараа урсаж байна. Надад тэгтлээ санаашрах ч юмуу? эсвэл сэтгэлээр унаад байх шалтаг хувийн маань амьдралд алга л даа. Гэсэн ч санаа сэтгэл тогтож өгөхгүй дургүй хүрээд бүр хэн нэгнийг цохиод авмаар санагдаад байх юм. Галзуурч байгаа юм болов уу? эсвэл зүгээр л би гутранги үзэлтэн юм болов уу? Амьдарч байгаа нийгэм маань намайг ийм санаашрангуй болгочихож гэж өнөөдөртөө дүгнэхээс. Телевиз асаагаад мэдээ үзлээ, сонин гарчиглаад жаахан харлаа. Солонгос явахыг хүсэгчид... Яагаад сайхан залуус маань харт оронд боол болж, харин гадныхан Монголд ирээд хаан мэт байдаг юм бэ? Бид ...

Амра-д амалсийм чинь бичээд хаясаан яадий. бас л зүүд шүү. зүүд уншиж залхсан хүн энэ хавьцаа зогсоод өөр блог уншсан нь дээр байх.

урд нь зөндөө үйл явдал болсиймаа. санахгүй байна. нэг мэдсэн чинь завьтай урсаад л байх шиг байсан. “нууцлаг” ногоовтор туяатай, тунгалаг ус байсан. миний дуртай ногоон өнгө байсаан. уг нь гол бололтой. урсгал нь тун зөөлхөн, бараг урсаж байгаа нь мэдэгдэхгүй шахам. голын тохой ч юм уу. завь ийшээ хөвөөд л, би тийшээ хараад суучихсан, эсрэг зүг рүү нь. нэг юм намайг хөөгөөд байсийму, би нэг юмнаас нуугдаад байсыму, хөөрхий амьтан ийш тийш хараад л...тэнд ч ...

Өнөөдрөөс өөрийгаа аарчилж цоо шинээр эрч хүчтэй эхэлье гэсэн юм. Даанч олон хүнээс бүтэхгүй байхаа гэсэн үг сонсоод жаахан урам хугарчихлаа. Ямар ч зүйлд 100%-ийн эрсдэлгүй байна гэж байхгүй шүү дээ. Эрсдлээ тооцоод түүнээс сэргийлж, эсвэл тохиолдсон үед нь зохих арга хэмжээг нь аваад өөрийнхөө дуртай зүйлийг хийгээд яваг гэж бодох хүн алга байх юм. Яг одоо бодсон чинь дуртай зүйлээ хийж чадахгүй, санасан зүйлээ алдаад ч хамаагүй оролдоод үзэх боломжийг өөртөө олгох хэрэгтэй юм байна. Би хүнийүгэнд орж өөрийнхөө санаанаас буцмааргүй байна. Хүний амьдрал тэр чигээрээ эрсдэл. Эрсдэлд үзүүлэх ха...

өнөөдөр ордог багш их ганган хүүхэн байдгийн. туяхан согооноо гэдэг шиг л. ер нь японууд яс жижигтэй. манай ганган багшийн шууны яс нь 5-6 настай монгол хүүхдийнх шиг л нарийхан юм харагджээлээ. би бас өөрийнхийгөө харьцуулаад харчихсан, минийх боломжийн нарийн шдээ уг нь. залуудаа бас л жаатай охин байсан байх гэмээр. онц царайлаг биш мөртлөө нэг тийм...байдаг даа...ганган төрхтэй хүмүүс. өмсөж зүүсэн нь ч өнгө нэмдэг байх. за энэ яахав. хичээл дээр элдвийн л юм ярина. уншиж байгаа лекцтэйгээ холбоотойгоор эхэлсэн ярианы сэдэв сайн муу янз бүрийн хэлтэй гадаад оюутнуудын тусламжтайгаар хаа ха...

Сая дөнгөж мэдээ үзлээ. Өнөөдөр Солонгост гэрээгээр ажиллах сонтрхолтой хүмүүсээс авах хэлний шалгалтын бүртгэл эхлэж байгаа аж. Бүтэн гурав хоногийн өмнөөс дугаарлаж, нойр хоолгүй бүртгэл эхлүүлж байна. Хот бараг нүүгээд оччихоо юу гэж эндүүрмээр хүн хөл, машин тэрэг. Үнэхээр амьдрал ийм л байна шүү дээ. Дээгүүр хараад худлаа цэцэрхээд явж байгаа дарга нараа. Монголдоо сайхан амьдарч хүсэл мөрөөдлөө биелүүлэх арга алга байгаагийн илрэл энэ. Бүтээн байгуулалт, ажлын байрыг нэмэгдүүлэх шщжил ч гэх шиг. Үлгэр ярьж, өөрсдийгөө бурхан шиг шүтүүлэхийг хүсэгчид эгэл ардын эрээн бараан гундуухан амьд...

Болохгүй бүтэхгүй зүйлийн тухай өдөр алгасахгүй сонсож, харж, уншиж байна. Толгойгоо амраагаад "Онигоо" сонинг уншлаа. Зүгээр л санаандгүй сонгоод доорхи онигоонуудыг энд бичлээ. Инээвэл залуужина гэдэг шүү дээ.

Манай охиныг банкны захирал, инженер хоёр зэрэг гуйгаад.
-Тэгээд хэнд нь аз дайрав?
-Инженер залууд аз дайрсан. Охин маань банкны захиралтай суусан.

Нэг эрийг эхнэр нь загнана:
-Тэмээ хүртэл бүтэн cap юм уухгүй явж чадаж байхад, чиний байж байгааг, өдөр болгон гудраад.
-Ямар ч баар, дэлгүүр байхгүй тэр элсэн цөлд чинь би ч гэсэн юм уухгүй байж чадна ш дээ. Хувилбар:
-Тэр чинь ду...

Надад энэ шүлгийг магтаад ч юм уу? ийм тийм гэж үнэлэлт өгөх эрх байхгүй. Агуу хүн хэзээд агуугаараа үлдэж, хүмүүст ухаарал, эрам, итгэл басхүү өөрийн гэсэн бодролыг өгөх юм. Энэ шүлгийг одоогоос нилээд олон жилийн өмнө Дашбалбар агсан өөрийн хүү Ганбаатар, хүүгийнхээ найз Дэлэг нарыг Энэтхэг улсад буяны мөр хөөхөөр явахад нь зортулан бичсэн юм гэсэн.                                                                       

 О.Дащбалбар
Тэнгэр шиг бай

Хамаг бүгдээр чамайг
Харааж нулимж байвч, тэнгэр шиг бай!
Хамгийн сайн хүмүүс гэж
Хашгирч ерөөж байвч, тэнгэр шиг бай!
Тэвчээр барагдаж, нөх...

Цаг хугацаа намайг эс хүлээн урсаж байна. Цаг хугацаа өнгөрөхийн хирээр юм бүр өөрчлөгдөж, хөгжин дэвшиж эсвэл намаг балчигт шигдэж байх шиг. Харин би л өөрчлөгдсөнгүй. Дахиад сургуульд суръя гэхээр хүүхэддээ санаа зовоод, ямар нэгэн бизнес эрхэлье гэхээр эрсдлээс айж суусаар байгаад хугацаа алдсан юм шиг байна. Уул нь би өөрийгөө их үнэлдэг байсан юм. Хэнээр ч заалгахгүй хийх ёстойгоо хийгээд, авах зүйлээ аваад алдахдаа алдаад явж чадна гэж ирээд л боддог бардам байж. Харин одоо хань ижил, үр хүүхдийнхээ өмнө хүлээх хариуцлага байгаа болохоор ингэж юм бүхнээс бэргээд байна уу? эсвэл төрөлхийн...

Энэ шүлгийн нэрийг мэдэхгүй болохоороо өөрийнхөөрөө цаг гарга гээд нэрлэчихлээ. Эхлээд энэ хэдхэн мөрүүдийг уншчих. Магадгүй та мэддэг байж болох юм. Харин хэрэгжүүлж байсан уу? Үнэхээр доорхи зүйлсийн алинд цаг гаргаж чадаж байна, алинд нь цаг гаргаж чадахгүй явна вэ? Хариулах гээд оролдоод үзээрэй.

Бяр чадлын ундарга тул бодож сэтгэхэд цаг гарга
Бага залуу харагдах тул тоглож наадахад цаг гарга
Орчлонгийн жам өршөөлгүй тул мөргөж сүсэглэхэд цаг гарга
Оюун ухаан дундрашгүй тул уншиж мэдэхэд цаг гарга
Ариун хишиг бурханых тул хайр сэтгэлдээ цаг гарга
Аз жаргалын харгуй тул найз нөхөддөө...

Ийм нэргтэй нийтлэлийг хальт харав. Унших гэсэн боловч хүний барьж яваа сонинг гуйлтай биш. Уучлаарай. Энэ хэзээний ямар сонин бэ? гэж  түүнээс асуувал "энэ үү? хэмээн гайхасхийснээ, нилээн дээр үеийнхээ " гэчихээд явж одов. Соини зардаг мухлаг дээр очиж нилээд хэдэн сонинг харсан ч миний сонирхосон тэр "Сэтгэл эрхтэн мөн үү" нийтлэл алин дээр нь ч алга. Угаасаа ямар нэг юмыг уншихыг, харахыг хүсвэл санасандаа хүрэхээс нааш сэтгэл амрдаггүй "тэнэгдүү" зан маань одоо хир тэр нийтлэлийг уншихсан гэсэн хүслийг оволзуулсаар байна.  

Үнэхээр олж уншиж чадахгүй бол та нөхөдтэй хамт сэтгэл эрхтэн мө...

өнөө өглөө бас л унтчихаж. яарч сандарч босоод хөлдөө угласан шаахайныхаа өрөөснийг замдаан гээж, түүндээ таварцаглаж ойчдогийн даваан дээр хананаас ус гоождог газартаа хүрч, тосгуурын ирмэгнээс зуурч байж осолд оролгүй өнгөрөв. гээгдэж хоцорсон шаахайг харцаараа тас цавчиж, ширэв татаж шийтгэнгүүтээ дургүй хүрээд очиж..авч..хөлдөө буцаан углаж..өөртөө түвэг удсан ч үгүй, тэр чигт нь хаячихсан. өрөөсөн хөлөндөө шаахайтай зогсжийгаад угаачий л даа. сойзон дээр оо шахахдаа ооны амыг сойзны шүдэнд дэндүү тулгаж дарсных уу, сойзны үс моост унаад буцаж босохдоо хэдэн жижиг дусал ? оо ийш тийшээ үсэ...

Өнөөдөр монгол орны хөгжил хаашаа яваад байнаа. Иргэн хүнийхээ хувьд надад хэлэх үг байна. Би сэтгүүлч мэргэжлийг эзэмшиж түүгээрээ бага ч гэсэн ажилласан. Ер нь монголд хэвлэл мэдээллийн салбарт ажиллахад хэцүү. Өөрийг магтаж өргөмжлөхөд дуртай байдаг хэдий ч алдаа дутагдлыг нь шүүмжилж, бузар булхайг нь илчлэхэд дургүйцэж эрх мэдэл алыан тушаалаараа дарамтлагсад олон. Дуучин, жүжүичин нь ч яахав. Ирээд доромжлоод нөгөө муу сэтгүүлчийг чинь нүдийг нь бүлтэлздэл загнаж байгаад яваад өгнө. Харин улс төр, бизнесийн хүрээнийхэн бол сүр хүчээ үзүүлж шүүх цагдаагаар шалгуулж хэдэн арван саяар нэр х...

Ээж аавууд бид хүүхдээ хайрлаж байна гээд хааяа хорлочих юм. Санаатай биш ч гэсэн энэ бол засаж болохгүй алдаа. Охиноо багад нь дандаа йогурт авч өгдөг байлаа. Сүү мүүн бүтээгдэхүүн хүүхдийн ясны хөгжилд сайн гээд л өгдөг байж. Даанч нуухыг нь авах гээд нүдийг нь сохлов гээчийн үлгэр боллоо.Одоо охин маань шүд гээд хэлчихмээр юм бараг байхгүй. Дөнгөж 4-хөн настай хирнээ шүд өвдөөд гээд заримдаа уйлна. Энэ миний буруу. Хүүхдээ хайрлана гэдэг тэс өөр зүйл юм байна. Амттай сайхныг нь биш, чанартай сайныг нь авч өгөх нь жинхэнэ хайр юм байна. Чихэр, шоколад, газтай ундаа гээд олон олон болохгүй зү...

2-3 хоногийн өмнө SBN телевизээр хүүхдийн хаяг тогтоох байрны талаархи сурвалжлага үзлээ. Өөрийн эрхгүй нулимс цийлэгнэж, хоолой зангираад уйлах шахав. Ээжээ таныг гомдоож байсан бол уучлаарай. Би хурдхан харимаар байна  гэж хэлсэн хөөрхөн охины ухаантай үгийг би мартахгүй.

Би өөрөө ингэж боддог юм. Үр хүүхэд төрүүлсэн бол түүнийхээ өмнө ямагт өртэй мэт амьдрах ёстой гэж. Магадгүй та гайхаж болох юм. Нулимстай хорвоод хүн болгож төрүүлсэн вм бол түүнийг зовоох хэрэггүй. Ядаж өөрийнхөө дэргэд байхад. Нас биенд хүрээд амьдралын мөр хөөгөөд яваад өгвөл тэрнээс хойших нь өөрийнх нь асуудал болно ...

Өвөр түрийдээ орж, өглөө үдэшгүй хамтдаа байгаагүй ч гэсэн нэг нэгнээ гэсэн сайхан сэтгэлтэй цөөхөн хэдэн найзаараа дандаа би бахархадаг. Уйлвал нулимсыг минь арчиж, унавал гараас минь татаж, баяр гунигийг минь хуваалцаж, бардам занг минь дарж, болъё гэж шантрахад минь урамшуулдаг түшиг тулгуур амьдралын багана гэж найз нараараа би бахархана.

                   Өнөөдөр хаврын шороог дарж шиврээ бороо орсон сайхан өдөр байна. Сэтгэлд нар гарах шиг сайхан мэдээ сонслоо. Миний найз хүүтэй болжээ. Арван сар тээж, түүнийгээ дотроосоо мэдэрч ээж болохсон гэж яарч байсан найз минь баярын нулимстай ...

тэр өрөөний ханыг янзлах гэж байгаа бололтой. шатан дээр зогссон хүнтэй нийлээд хуучирч шарласан ханын цаасыг цаана нь байгаа нимгэн хавтантай хамт хуулж байхын...энд нэг өрөө байна...шагайлаа. хаалганы зүүн талд буйдан дээр хэдэн хүн тухалжээ. тэдний дунд аав минь хачин гангалчихсан сууна. цайвар тод өнгийн цамц өмсөж, шар ногоовтор өнгө алагласан нэхмэл малгай духдуулчихаж. их л баясгалантай сууна...буцаад нөгөө өрөөнд ортол ширээ засчихаж...хүмүүс хооллохоор сууж байна...баахан шар толгойтой хүмүүс...өөдөөс харж суусан хүүхэн бузгай танимхайрч өмнөх тавагтайгаа над руу сарвайна...энэ монгол...

Сайн байцгаана уу? Ингэж мэндлэх нь зүйн хэрэг байх. хэд хоног завтай ч юм шиг завгүй ч юм байлаа. Тэгсэн чинь  бүр бичмээр, хэлмээр, блогчидтойгоо саналаа солилцох асуудал овоорчихож. Өнөөдрөөс эхлээд эхнээс нь дэс дараатайгаар бичээд байнаа.

Агаарт гараад...

Өнгөрсөн амралтын өдрүүдээр Тэрэлжид "Өндөр улаан" нэртэй жуулчны баазад очиж 3 хонолоо. Агаар гэж жигтэйхэн сайхан. Чимээ аниргүй, ёстой л жаргалын орон мэт. Өглөө сэрэхэд шувууд жиргээд л ямар гоё байваа. Баасан гаригийн өглөөнөөс үдэш хүртэл хүн хөл багатай 2 хүүхэдтэйгээ агаарт алхаж, тоглож, сайхан л байлаа. Харин оройхон хонхны б...

толгой – тэргүүн, нүд – мэлмий, чих – сонор, гар – мутар гэх мэтээр ил байдаг гол хэдэн эрхтнээ хүндэтгэж хэлдэг үг байхиймаа, манай хэлэнд. хамар – гэсэн чинь заа миний санаанд л шууд орж ирэх үг байдаггүй. мэддэг хүн байвал хэлж өгөөрэй, шагнана шүү. шагналыг жич тохирно.

уг нь хамар гэдэг чинь асар чухал эрхтэн. байгаа байдлаараа ч, хийж гүйцэтгэдэг ажил үүргээрээ ч.

.....

хамар бол манай тэргүүний эрхтнүүдийн нэг билээ. эрхтэн хамар нь болбоос өөрийн ажил үүргийн дагуу олон төрлийн үнэрийг агаарын хамт сорж мэдрэн, тэрхүү мэдээллээ тархи руу дамжуулан бядны ой тойнд сайхан үнэр, муухай ...